352286612
  • BIST 100

    11057,25%-0,74
  • DOLAR

    33,09% 0,20
  • EURO

    36,21% 0,47
  • GRAM ALTIN

    2634,21% 0,49
  • Ç. ALTIN

    4233,50% 1,57

Kira artışları enflasyonu ikiye katladı

Enflasyonla mücadele kapsamında konut ki­ralarına getirilen artış tavanı, bu alanda yaşanan fa­hiş artışların önüne geçemedi

EKONOMİ 20.06.2024 14:55:00 0
Kira artışları enflasyonu ikiye katladı

Daha önce, biten kiralama döneminde gerçekleşen enf­lasyon baz alınarak belirlenir­ken, Haziran 2022’den bu yana yasayla getirilen yüzde 25’lik üst sınırın uygulandığı kira artışları, bu dönemde yüzde 300’e yaklaşarak, aynı dönem­deki genel enflasyonu ikiye katladı. Tüketici fiyat endek­si (TÜFE) kapsamında son iki yılda kümülatif bazda en yük­sek artışı kaydeden alt harca­ma grubu “gerçek kira” oldu.

NE HEDEFLENMİŞTİ?

Kiralardaki aşırı yükselme­yi baskılamak amacıyla ar­tış tavanı yüzde 25’le sınır­lanmış, maddenin yer aldığı 7409 sayılı Kanun 11 Haziran 2022’de Resmî Gazete’de ya­yımlanarak yürürlüğe girmiş­ti. Söz konusu düzenleme ile izleyen bir yıllık dönemde ye­nilenecek kira sözleşmelerin­de artışların bu oranı geçeme­yeceği hükme bağlandı. Bu uy­gulamanın 1 Temmuz 2023’te dolan süresi daha sonra bir yıl uzatıldı. Bu yıl aynı tarih­te uzatma sona erecek ve uy­gulama iki yılı doldurmuş ola­cak. Ancak bu dönemde yasal düzenlemeye rağmen birçok ev sahibi artış tavanına uyma­dı, özellikle İstanbul, Anka­ra, İzmir, Antalya gibi metro­poller başta büyük kentlerde boşalan evlere öncekinin 4-5 katı kiralar istenmeye devam edildi. Sözleşmeler, yasal sını­rın çok üzerindeki artış oran­ları ile yenilendi.

ENFLASYON VERİLERİ NE DİYOR?

Türkiye İstatistik Kuru­mu’nun (TÜİK) tüketici fiyat endeksi verileri, iki yıllık dö­nemde yenilenen kira sözleşme­lerinde artış üst sınırının kâğıt üzerinde kaldığını gösteriyor. Yüzde 25’lık tavanın 2022 yılının haziran ayı başların­da getirildiği dikkate alındı­ğında, uygulama bu yılın ma­yıs sonu itibarıyla yaklaşık iki yılını doldurdu. Mayıs 2022 sonu ile bu yılın mayıs sonu arasındaki iki yıllık dönem­de TÜFE’de genel artış kümü­latif bazda yüzde 144,9 olur­ken, TÜFE kapsamındaki ana ve alt harcama grupları içinde en yüksek artış yüzde 285,97 ile “gerçek kira” endeksinde yaşandı. Böylece söz konusu iki yıllık dönemde kiralardaki kümülatif artış üç kata yaklaş­tı. Başka deyişle kiraların dü­zeyi, Mayıs 2022’dekinin yak­laşık dört katına ulaştı. Kiralardaki artışın, özellik­le tavan uygulamasının ikin­ci yılında daha da ivme kazan­dığı dikkati çekti. Gerçek kira endeksinde Mayıs 2022-Ma­yıs 2023 arasındaki ilk bir yıl­lık dönemde yüzde 71,43 olan artış, Mayıs 2023-Mayıs 2024 arasındaki ikinci bir yıllık dö­nemde yüzde 125,14’le çok da­ha yüksek düzeyde gerçekleşti. Gerçek kira endeksindeki artışlar; uygulamanın birinci yılında yüzde 39,59, ikinci yı­lında yüzde 75,45 olan TÜFE bazında genel enflasyonu ne­redeyse ikiye katladı. Gerçek kiranın da içinde yer aldığı “ konut” ana harcama grubunda iki yıllık dönemde­ki artış ise yüzde 133,25 olarak gerçekleşti. Aynı harcama gru­bunda yer alan diğer alt harca­ma gruplarında iki yıllık fiyat artışı “şebeke suyu ve konut­larla ilgili diğer hizmetler”de yüzde 153,04, “konutun ba­kımı ve onarımı” alt harcama grubunda yüzde 93,35 ve elekt­rik, gaz ve diğer yakıtlarda yüz­de 55,54 olarak gerçekleşti. Gerçek kira endeksinde bu yılın ocak-mayıs döneminde­ki artışın da yüzde 40’la, TÜ­FE’deki yüzde 22,72’lik genel artışın çok üzerinde olduğu görülüyor.

SOSYAL KRİZ YAŞANDI

İki yılını dolduran konut kirası artışında üst sınır uygulaması, ilk günden bu yana ev sahipleri ile kiracılar arasında anlaşmazlık ve kavgaya yol açtı. Çoğu ev sahibinin kira yenileme dönemlerinde, hatta sözleşme süresi henüz dolmadan mevcut kiracılarını piyasada oluşan yeni düzeylere göre fahiş artışlara zorlaması ile konu giderek bir toplumsal krize dönüştü. Ev sahipleri ve kiracılar arasında anlaşmazlıklar büyüdü, kiracılardan ödeme gücünü fazlasıyla aşan kiralar istenmesi ülke genelinde yaralamaya varan, hatta cinayetle sonuçlanan ev sahibi-kiracı kavgalarını çoğaltırken, çok sayıda ev sahibinin açtığı kira tespit ve emsal davaları ile yargının iş yükü de aşırı arttı. Kira anlaşmazlıkları toplumsal istikrarsızlık kaynağı haline, bu anlaşmazlıklar yüzünden resmi “arabuluculuk” da giderek yaygın bir meslek haline geldi.

ESKİ SİSTEME DÖNÜŞ BEKLENİYOR

Konut kirası artışlarına yüzde 25 tavanı getiren yasa maddesinin uzatılan süresi bu yıl 1 Temmuz itibarıyla dolacak. Bu uygulamanın süresinin yeniden uzatılması beklenmiyor. Bu konuda yeni bir düzenlemeye gidilmezse tavan uygulaması ortadan kalkacak ve kira artışlarında, önceki bir yıllık dönemde gerçekleşen enflasyonun baz alındığı eski sisteme geri dönülecek. Yüzde 25’lik üst sınır uygulaması getirilmeden önce, süresi dolan konut kira sözleşmelerinde yer alan aylık kira bedeli en fazla, süre bitiminden önceki ayın sonu itibarıyla TÜFE’de gerçekleşen on iki aylık ortalamalara göre yıllık artış kadar artırılabiliyordu. Söz konusu oran, kira artışında üst sınır olmakla birlikte uygulamada genel oran olarak esas alınıyordu. Genel enflasyonun çok üzerinde seyreden inşaat maliyet artışları satılık konut fiyatlarını yukarı iterken, aşırı pahalanan ve sıkılaştırılan konut kredilerinin kullanım imkanının daralması orta gelirlinin konut edinme şansını azaltıyor. Bu süreç bir yandan elde kalan konut stokunu, diğer yandan kiracılık olgusunu büyütüyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) açıkladığı “İstatistiklerle Aile” araştırmasına göre oturduğu konutun sahibi ailelerin 2022’de yüzde 60,7 olan oranı 2023’te yüzde 56,2’ye düştü, kirada olanların oranı yüzde 27,6›dan yüzde 27,8’e çıktı. Hane halklarının yüzde 15,1’inin oturdukları konutun sahibi olmamakla birlikte kira da ödemediği ve yüzde 0,9’unun da lojmanda oturduğu belirlendi. Buna göre zorunlu kiracı durumunda 7,3 milyon hane bulunuyor. Ortalama hane nüfusunun 3,14 olduğu dikkate alındığında ülke genelinde kiracı konumunda yaklaşık 23 milyon kişilik bir nüfus bulunduğu dikkati çekiyor.


Karagümrük'ten 5 transfer birden

Kent Kart kalkıyor!

Yıldırım Yanılmaz hayatını kaybetti

Bugün hangi eczaneler nöbette?

Kocaeli'de hava durumu nasıl olacak?

Dolar bugün ne kadar?

Altın fiyatları ne kadar oldu?

Kara Yollarında Durum

Benzin ve motorin fiyatları

Gece yarısı üstyapı seferberliği

Bin 700 çocuk, 8 farklı branşta eğitim alıyor

Alikahya’da hummalı asfalt çalışması

Su kaçağı tespit cihazıyla "hayat" bulundu

Kum futbol turnuvasında heyecan dolu final

Gençler için bir sahada Ayazma Mahallesi’ne

Kocaeli’de gece yarısı üstyapı seferberliği

Hem bedeniniz hem de telefonunuz şarj olsun

KO-MEK ile hep bir adım öndeler

Başiskele’de D-130 Karayolu üzerine yeni durak cebi

KARTEPE’DE İMAR UYGULAMALARI HIZLA TAMAMLANIYOR

Zigomatik İmplant Tedavisinde Bilinmesi Gerekenler

Kadınlara Hediye Edilebilecek Nazar Boncuklu Altın Bileklik Modelleri

Gölcük’te plaj voleybol turnuvası heyecanı başlıyor

Gençler eğlenerek kültürlerini tanıyacak

Aşure dağıtımı başladı

Ömeroğlu “15 Temmuz’da Birlikte Karşı Durduk”

Darıca bu yıl da müziğe doyacak

Bıyık: ‘Birlik ve beraberliğimizi bozmaya kimsenin gücü yetmez’

Fenerbahçe’nin yeni transferi Oğuz Aydın, İstanbul’a geldi

Çayırovalılar vatan nöbetinde bir araya geldi

Yükleniyor

Müslüman Doğu'nun İlk Demokratik Cumhuriyeti

İsrail, Gazze'deki Cibaliye Mülteci Kampı'na saldırdı! Çok sayıda ölü ve yaralı var

Swiss Transporte, Zürih'te Nakliyede Çevre Dostu Çözümler Geliştiriyor

Almanya İşçi Vizesi: Kariyerinizi Uluslararasılaştırmanın Kapıları

Yurt Dışında İş Bulmak Kolay Mıdır?

Dünya liderlerinin gözünün içine baka baka söyledi: Artık sizden bıktık

Havuzdan bulaşan 'beyin yiyen amip' 16 aylık çocuğu öldürdü

Halk sokaklara indi, belediye başkanının evini basıp ateşe verdiler

İspanya Kargo Gönderimi

Avrupa Parlamentosu'ndan, AB'ye katılım süreci ile ilgili skandal Türkiye raporu

Yıldırım Yanılmaz hayatını kaybetti

Fenerbahçe’nin yeni transferi Oğuz Aydın, İstanbul’a geldi

Trump, saldırı sonrası halkın karşısına ilk kez çıktı

Trump'a suikast girişimi

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın konakladığı otel, 15 Temmuz’un izlerini koruyor

MSB: “Irak ve Suriye’nin kuzeyinde toplam 17 terörist etkisiz hale getirildi”

İzmir Çeşme'de orman yangını: 3 ölü

Kocaeli’nde nefes kesen yelken yarışları sona erdi

KPSS’ye geç kalanların imdadına Büyükşehir zabıtası yetişti

Büyükşehir, Akmeşe Osman Bey Köprüsünü yeniliyor

Zafer Partisi Milletvekili Adayı Eren Gök basından sorumlu danışman oldu. Eren Gök kimdir?

YRP Kocaeli İl Başkanı belli oldu

Kocaeli'de CHP'nin toplantısında tansiyon yükseldi! Milletvekilinin kuzeni, "Seni vururum" diyerek başkan yardımcısının üzerine koştu

MHP lideri Bahçeli, Özgür Özel'i öve öve bitiremedi

Yeniden Refah Partisi Kocaeli, temayülle il başkanını değiştirecek

Cumhurbaşkanı Erdoğan, iki ili işaret etti: Yanlış aday yüzünden kaybettik

Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan köklü değişim sinyali

MHP'nin bayramlaşacağı dört parti belli oldu

Özgür Özel, “Kimsenin gözünün yaşına bakmam”

Lütfü Türkkan’dan Meral Akşener’e: Kararını gözden geçir

Dolar bugün ne kadar?

Altın fiyatları ne kadar oldu?

Benzin ve motorin fiyatları

Dolar - euro kaç TL?

Altın fiyatları ne kadar oldu?

Benzin ve motorin fiyatları

Dolar bugün ne kadar?

Altın fiyatları ne kadar oldu?

Benzin ve motorin fiyatları

CONSTMACH, Komatek Fuarında En Yeni Teknolojileriyle Sektörde Fark Yaratıyor

Karagümrük'ten 5 transfer birden

MESUT CAN TUNALI'NIN SÖZLEŞMESİ UZATILDI

Kiraz Festivali’nde şampiyon Gebze Arapçeşmespor FK oldu

Kocaelispor'un ilk maçı berabere bitti

Necla Güngör Kıragası: “Mutlaka play-off’ta olacağız”

2025 Avrupa Kadınlar Şampiyonası Elemeleri: Türkiye: 0 - İsviçre: 2

Körfezli Kick Boksçular 8 bin sporcu arasından kürsüye çıktı

Pia Sundhage: “Farklılıklar oyunumuzu geliştiriyor”

İzmit Belediyespor Kadın Basketbol Takımı ligden çekildi

Körfezli Kick Boksçular 8 bin sporcu arasından kürsüye çıktı

LİG TABLOSU

Takım O G M B Av P
1.Galatasaray 38 33 2 3 66 102
2.Fenerbahçe 38 31 1 6 68 99
3.Trabzonspor 38 21 13 4 19 67
4.İstanbul Başakşehir 38 18 13 7 14 61
5.Kasımpaşa 38 16 14 8 -3 56
6.Beşiktaş 38 16 14 8 5 56
7.Sivasspor 38 14 12 12 -7 54
8.Alanyaspor 38 12 10 16 3 52
9.Rizespor 38 14 16 8 -10 50
10.Antalyaspor 38 12 13 13 -5 49
11.Gazişehir Gaziantep 38 12 18 8 -7 44
12.Adana Demirspor 38 10 14 14 -7 44
13.Samsunspor 38 11 17 10 -10 43
14.Kayserispor 38 11 15 12 -13 42
15.Hatayspor 38 9 15 14 -7 41
16.Konyaspor 38 9 15 14 -13 41
17.Ankaragücü 38 8 14 16 -6 40
18.Fatih Karagümrük 38 10 18 10 -3 40
19.Pendikspor 38 9 19 10 -31 37
20.İstanbulspor 38 4 27 7 -53 16

YAZARLAR