• BIST 100

    10643,60%3,14
  • DOLAR

    32,20% -0,22
  • EURO

    34,90% -0,22
  • GRAM ALTIN

    2504,01% 1,55
  • Ç. ALTIN

    3989,88% 1,04

İran, petrolde kaybettiği pazar payını geri almakta kararlı

ABD'deki yönetim değişimi, İran petrolüne uygulanan yaptırımlarda olası bir gevşeme ihtimalini gündeme getirirken, uzmanlar küresel petrol pazarına yeniden girmeye hazırlanan Tahran'ın kaybettiği pazar payını almakta ısrarcı olacağını belirtiyor.

EKONOMİ 8.01.2021 12:02:00 0
İran, petrolde kaybettiği pazar payını geri almakta kararlı

Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) üyesi İran'ın petrol üretim ve ihracat altyapısı, Washington yönetiminin nükleer anlaşmadan geri çekilerek, ülkenin petrol ihracatını sıfırlamayı hedefleyen yaptırımları devreye soktuğu 5 Kasım 2018'den beri zor günler yaşıyor.

İran'ın birçok kurumuna ve önde gelen onlarca ismine yaptırım uygulandığı bu dönemde, üçüncü ülkeler, ABD baskısı nedeniyle İran'la ekonomik ilişkilerini sürdürme konusunda ihtiyatlı davrandı. Bu süreçte, özellikle petrol satışında engellerle karşılaşan İran, petrol ihracatındaki açığını ABD'nin yaptırım uyguladığı bir diğer ülke Venezuela'ya petrol satarak kapatmaya çalıştı.

Başkanlık seçimi kampanyasında İran ile diyalog sinyali veren Biden ise son olarak aralık ayı başında New York Times'a verdiği mülakatta Donald Trump yönetiminin çekildiği İran nükleer anlaşmasına geri döneceğini, ABD'nin bölgede ihtiyacı olan son şeyin "nükleer kapasite birikimi" olduğunu ifade etmişti.

İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani'nin deyimiyle Trump döneminde "tarihinde hiç görmediği kadar zor günler geçiren" ülke, 20 Ocak'ta Beyaz Saray’a çıkması beklenen Biden yönetimiyle nükleer anlaşmaya dönülmesini ve üç yıldır devam eden ağır ekonomik yaptırımların sona ermesini bekliyor.

Aralık ayında petrol bakanlığına üç ay içinde ham petrolün tam kapasiteyle üretilmesi ve satılması için tesislerin hazırlanması talimatını veren İran, mart sonu itibarıyla üretimini günlük 4,5 milyon varile çıkarmayı ve bunun 2,3 milyon varilini ihraç etmeyi planlıyor.

İran'ın piyasalara dönüşü beklendiği kadar hızlı olmayabilir

Viyana Enerji Araştırma Grubu Kurucusu Fereydoun Barkeshli, Washington yönetiminin İran'a yönelik yaptırımları kaldırdığında ve petrol akışı herhangi bir engel olmaksızın başladığında ülkenin resmi üretim kotasına geri dönmesi noktasında ciddi bir zorluk yaşanmayacağını, ancak İran'ın petrol pazarına dönüşünün Libya kadar hızlı olmayacağını söyledi.

İran asıllı uzman Barkeshli, her ne kadar İran Ulusal Petrol Şirketi (NIOC) mart ayına kadar kaybettiği pazar payını almak için hazırlansa da bir yılı aşkın süredir kapalı kalan petrol kuyularının bakıma ihtiyaç duyduğunu vurgulayarak, şöyle konuştu:

"Dahası, NIOC, Biden yönetiminin yaptırımları kaldıracağı düşüncesiyle hareket ediyor olsa da bu gerçekleşmeyebilir veya mart ayı itibarıyla yaptırım öncesi seviyelere hemen ulaşılması mümkün olmayabilir. Ancak İran buna rağmen pazara geri dönecektir. Tehlike çanları çalıyor. İkincil kaynaklara göre, İran'ın petrol ihracatı ve yeni sözleşmeleri şimdiden 2020 ortalama seviyesini aşıyor."

İran için petrol gelirleri hayati öneme sahip

Barkeshli, yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgınının, 170 yıllık ham petrol tarihinde benzeri görülmemiş ölçüde talebi yok etmeye yaklaştığını belirterek, "Çin'in başı çektiği Asya bölgesinde talep şimdiden toparlanmaya başladı ancak diğer sanayi ülkelerinin çoğunda talep hala zayıf. Uluslararası petrol piyasasında salgın kaynaklı kırılganlık devam ediyor. Arz, talebi fazlasıyla aşıyor. Bu nedenle üretim kotalarına tam olarak uyulması gerekiyor." dedi.

Libya'nın günlük 1,3 milyon varil üretimle pazara geri döndüğünü, İran ve Venezuela'nın ise toplam üretiminin günlük yaklaşık 4,5 milyon varile ulaşmasının beklendiğini kaydeden Barkeshli, "OPEC+ ülkelerinin çok dikkatli olması ve iyi hesap yapması gerekiyor. İran kaybettiği pazar payını geri kazanma hakkından geri adım atmayacak. Bu durum Venezuela için de geçerli olabilir." diye konuştu.

Barkeshli, OPEC ülkelerinin 1980'lerde, üye devletlerden birinin üretiminde kesinti olması durumunda uyguladığı 'kota kredisi' kararını anımsatarak, şöyle devam etti:

"Bu karar doğrultusunda belirli bir süre kotalarını dolduramayan ülkeler, kullanamadıkları kota haklarını başka bir üyeye veya üyelere ödünç verebilme ve hazır olduklarında paylarını geri alma hakkına sahiplerdi. Bu düzenlemeler, genellikle bölgesel bazda, sınır olarak birbirine yakın ülkeler arasında yapılırdı. Ancak petrol üreticisi ülkelerin üretim kapasitesi değişken olduğu için bu düzenleme uzun sürmedi. Ülkeler yatırım yapar ve üretimi arttırır. Er ya da geç resmi kotalarını aşmaya ve yeni kotaları için de yeni dayanak oluşturmaya başlarlar. Bu Iran için de geçerli. İran için kaybettiği pazar payını geri kazanmak hayati önem taşıyor. Ülke ekonomisinin dış gelirlere fazlasıyla ihtiyacı var."

İran'ın hamlesinin petrol fiyatlarına etkisi OPEC+ politikasına bağlı

Norveç merkezli bağımsız araştırma kuruluşu Rystad Energy Petrol Piyasası Araştırma Müdürü Bjornar Tonhaugen de İran hükümetinin ham petrol ihracatını artırma planının "gerçekleştirilebilir bir hedef" olduğuna dikkati çekerek, ülkenin üç ay içinde tam kapasite ham petrol üretim ve satışına başlamasının fiziksel üretim yoluyla değil ancak yaklaşık 60 milyon varillik yüzer depolama alanını kullanmasıyla mümkün olabileceğini söyledi.

İran'ın bu adımının Çin ve Hindistan gibi petrol ithalatçısı ülkeleri, bu yılın birinci çeyreğinde de muhtemelen yürürlükte kalacak olan mevcut ABD yaptırımlarına karşı çıkmaya teşvik ettiğini belirten Tonhaugen, "ABD ile İran arasında bir seçim yapmaları gerektiğinde, Çinli, Hintli ve Avrupalı rafinerilerin ABD'yi seçeceklerine ve yaptırımlara karşı gelmeyeceklerine inanıyoruz." dedi.

Tonhaugen, taraflar arasındaki yakınlaşmaya giden yolun Biden'ın yönetime gelmesiyle bile aylar sürebileceğini ifade ederek, "Hazirandaki İran seçimleri, nükleer teftişlerin yeniden görüşülmesi, ABD'nin iç öncelikleri ve İran'ın füze ihracatı, ABD yaptırımlarının hızla kaldırılmasının önündeki temel engeller arasında yer alıyor." diye konuştu.

İran'ın tam kapasite üretim kararının piyasalara etkisini de değerlendiren Tonhaugen, şunları kaydetti:

"İran'ın üretim hamlesinin etkisi, ülkenin kargolarının daha fazla işlem gördüğü ortaya çıkıncaya kadar piyasa tarafından görmezden gelinecektir. Yaptırımlar kaldırılır ve İran petrolünü ithal etmek isteyen ülkeler herhangi bir yaptırım tehdidiyle karşılaşmazsa, piyasaların buna tepkisi başlangıçta olumsuz olacaktır. Çünkü İran her ne kadar yaptırımlar nedeniyle satış yapamıyor olsa da şu anda günlük yaklaşık 1,6 milyon varil üretim kapasitesine sahip. İran’ın pazar payını geri almasının petrol fiyatları üzerindeki daha kalıcı etkisi ise OPEC+ ülkeleri tarafından seçilecek politikaya bağlı olacak. Bu durum diğer ülkelerin paylarında bir azalmaya yol açabilir ve böylece grubun yedek kapasite tamponunu artırabilir."AA


Marmaray'da intihar! Kendini raylara bırakan kadın yaşamına son verdi

Kobani Davası'nda 42 yıl hapis cezasına çarptırılan Selahattin Demirtaş'tan ilk açıklama

Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi (LCA): Çevresel Etkilerin Analizi ve Sürdürülebilirlik İçin Bir Araç

Gebze Belediye Başkan Yardımcıları ve müdürleri nihayet belli oldu! Yeni dönemin yönetim kadrosu kriz yarattı

İzmit’in eniştesi, Erkan Yolaç vefat etti

Tarımsal Üretim Bahçesi’nde yazlık sebze üretimi başladı

Bakan Işıkhan'dan emeklilere net mesaj

Kocaeli’de son kullanma tarihi geçmiş ürün satan marketlere ceza

İki ilçeyi birbirine bağlayan cadde trafiğe kapatılacak

Dilan Polat ve Engin Polat için karar

'Evet-Hayır' yarışması ile hafızılarımıza kazınan, Erkan Yolaç vefat etti

Valilik, Açık Kapı ile 128 bin kişiye ulaştı

18 yaşındaki yatalak kız evde ölü bulundu

Teneffüs Konserleri Madrigal ile başlayacak

KO-MEK Gölcük ve Derince ilçe sergileri açıldı

Bugün hangi eczaneler nöbette?

Kocaeli'de hava durumu nasıl olacak?

Altın fiyatları ne kadar oldu?

Dolar bugün ne kadar?

Kara Yollarında Durum

Benzin ve motorin fiyatları

19 Mayıs’ta ulaşım ücretsiz olacak

Binada yangın dehşeti: 7 yaşındaki çocuk hayatını kaybetti

Darıcalı gençlere 19 Mayıs hediyesi

Uzmanı uyardı: "Fazla kilolu erkekler kısırlık riski altında"

En özel kurabiyeler

Modern Hayvan Pazarı Kurban Bayramı’na hazırlanıyor

Özel gereksinimli gençler bir günlüğüne asker oldu

Beton direğe çarpan araç hurdaya döndü: 1 ölü, 1 yaralı

Çocuk parkında bıçaklı kavga: 2 yaralı

Yükleniyor

İsrail, Gazze'deki Cibaliye Mülteci Kampı'na saldırdı! Çok sayıda ölü ve yaralı var

Swiss Transporte, Zürih'te Nakliyede Çevre Dostu Çözümler Geliştiriyor

Almanya İşçi Vizesi: Kariyerinizi Uluslararasılaştırmanın Kapıları

Yurt Dışında İş Bulmak Kolay Mıdır?

Dünya liderlerinin gözünün içine baka baka söyledi: Artık sizden bıktık

Havuzdan bulaşan 'beyin yiyen amip' 16 aylık çocuğu öldürdü

Halk sokaklara indi, belediye başkanının evini basıp ateşe verdiler

İspanya Kargo Gönderimi

Avrupa Parlamentosu'ndan, AB'ye katılım süreci ile ilgili skandal Türkiye raporu

"Sessiz katil" olarak biliniyor, tek bir lokması hasta ediyor

Kobani Davası'nda 42 yıl hapis cezasına çarptırılan Selahattin Demirtaş'tan ilk açıklama

Gebze Belediye Başkan Yardımcıları ve müdürleri nihayet belli oldu! Yeni dönemin yönetim kadrosu kriz yarattı

İzmit’in eniştesi, Erkan Yolaç vefat etti

Tarımsal Üretim Bahçesi’nde yazlık sebze üretimi başladı

Bakan Işıkhan'dan emeklilere net mesaj

Dilan Polat ve Engin Polat için karar

Kamuda tasarruf dönemi başladı! Diyanet İşleri Başkanı Erbaş, Audi A8 aracına veda etti

Dışişleri Bakanlığı'na 3 yeni bakan yardımcısı

Gençlik ve Spor Bakanı Osman Aşkın Bak, sahnede "dabke" dansı yaptı

Kobani Davası sonrası 9 ilde eylem ve etkinlikler yasaklandı

Yeniden Refah Partisi Kocaeli, temayülle il başkanını değiştirecek

Cumhurbaşkanı Erdoğan, iki ili işaret etti: Yanlış aday yüzünden kaybettik

Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan köklü değişim sinyali

MHP'nin bayramlaşacağı dört parti belli oldu

Özgür Özel, “Kimsenin gözünün yaşına bakmam”

Lütfü Türkkan’dan Meral Akşener’e: Kararını gözden geçir

Erbakan talimat vermişti! Yeniden Refah Partisi kazandığı belediyelere tabelaları astı

Seçim yenilgisi sonrası Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan talimat!

Ne Özel ne de İmamoğlu faktörü! Kılıçdaroğlu, seçimdeki başarıyı 3 nedene bağladı

Körfez'de seçim sonuçlarına yapılan itiraz reddedildi

Altın fiyatları ne kadar oldu?

Dolar bugün ne kadar?

Benzin ve motorin fiyatları

Merkez Bankası'nın yıl sonu dolar ve enflasyon tahmini belli oldu

Kamuda tasarruf dönemi başladı! İşte madde madde yeni tedbirler

Kocaeli’de simite bir zam daha yolda

Dolar bugün ne kadar?

Altın fiyatları ne kadar oldu?

Benzin ve motorin fiyatları

230 vergi müfettişi 50 ilde sahaya indi!

Kocaelispor yöneticisinin locasından Sakaryaspor'a destek

Hodri Meydan’dan organizasyon çağrısı

Kocaelispor’da ikinci Ertuğrul Sağlam dönemi

Kocaelispor’da Mustafa Gürsel ile yollar ayrıldı

Maç günü hava nasıl olacak, yağmur yağacak mı?

KS Store ve Passolig'de bilet satışları devam ediyor

Türkiye Drift Şampiyonası için geri sayım başladı

Olağanüstü maça Olağanüstü ilgi!

Arda Güler için söylenen sözler herkesi şaşkına uğrattı! ”Bu çocuk serseri”

Sakarya maçına akın var: O biletler 2 saatte tükendi!

LİG TABLOSU

Takım O G M B Av P
1.Galatasaray 36 32 1 3 65 99
2.Fenerbahçe 36 29 1 6 61 93
3.Trabzonspor 36 19 13 4 16 61
4.İstanbul Başakşehir 36 17 12 7 11 58
5.Beşiktaş 36 16 13 7 6 55
6.Kasımpaşa 36 15 14 7 -4 52
7.Sivasspor 37 13 12 12 -8 51
8.Alanyaspor 36 12 10 14 3 50
9.Rizespor 36 14 15 7 -8 49
10.Antalyaspor 37 12 13 12 -5 48
11.Adana Demirspor 37 10 13 14 -3 44
12.Samsunspor 36 11 16 9 -8 42
13.Kayserispor 36 11 14 11 -12 41
14.Konyaspor 36 9 14 13 -11 40
15.Ankaragücü 36 8 13 15 -4 39
16.Gazişehir Gaziantep 36 10 18 8 -10 38
17.Fatih Karagümrük 36 9 17 10 -3 37
18.Hatayspor 36 8 15 13 -9 37
19.Pendikspor 36 9 18 9 -30 36
20.İstanbulspor 37 4 26 7 -47 16

YAZARLAR